Medische woordenlijst

Vind de definities van de meest voorkomende medische en EHBO-termen.

A

Thoracale aorta

De aortaboog is een belangrijk deel van de thoracale aorta in het mediastinum. Hij verbindt de opstijgende met de afdalende aorta.

Linker longslagader

De linker longslagader is een bloedvat dat zuurstofhoudend bloed van het hart naar de longen vervoert voor verdere zuurstofvoorziening. Hij is smaller en korter.

Atherosclerose

Atherosclerose is een ziekte die de grote en middelgrote slagaders aantast en atheroomplaques veroorzaakt door ophoping van lipiden en andere stoffen.

Slagaders

Slagaders zijn bloedvaten die zuurstofrijk bloed van het hart naar de organen vervoeren, behalve de longslagaders die zuurstofarm bloed vervoeren.

Hart- en ademstilstand bij kinderen

Een hartstilstand bij kinderen wordt bijna altijd veroorzaakt door een voorafgaande ademstilstand. Bradycardie kan binnen 2-3 minuten leiden tot asystolie.

Angina pectoris

Angina pectoris is pijn op de borst veroorzaakt door verminderde bloedtoevoer naar het hart. Vaak veroorzaakt door coronaire hartziekte zoals atherosclerose.

Cardiale voorgeschiedenis

Een cardiale voorgeschiedenis omvat eerdere gebeurtenissen of aandoeningen die het hart of de bloedvaten hebben aangetast, zoals een hartinfarct of hypertensie.

Allergieen

Een allergie is een overmatige reactie van het immuunsysteem op stoffen die voor de meeste mensen onschadelijk zijn, zoals pollen, stof of bepaalde voedingsmiddelen.

Hart- en ademstilstand bij een zwangere vrouw

Bij een hartstilstand bij een zwangere vrouw wordt aanbevolen de rechterflank of bil op te tillen om de veneuze terugstroom te verbeteren.

A-V-P-U

De A-V-P-U-schaal is een van de gangbare methoden om het bewustzijnsniveau van slachtoffers te beoordelen. Het is een Engels acroniem dat vier niveaus beschrijft.

Beroerte

Een beroerte is een plotseling neurologisch defect door een infarct of hersenbloeding. Symptomen: verlies van motoriek, gevoel, spraak en zicht.

Cardiofrenische hoek

De cardiofrenische hoek is de hoek tussen het hart en het diafragma. Hij is zichtbaar op medische beeldvorming, voornamelijk op de thoraxfoto.

Arteriosclerose

Arteriosclerose is een fysiologisch verouderingsverschijnsel dat een lichte tot matige vermindering van de slagaderdiameter veroorzaakt.

Rechter longslagader

De rechter longslagader is een bloedvat dat bloed vanuit de rechterhartkamer naar de longen vervoert om daar opnieuw van zuurstof te worden voorzien.

Anticoagulantia

Een anticoagulans is een geneesmiddel dat bloedstolling voorkomt door de vorming van bloedstolsels te verminderen. Gebruikt bij hartziekten en trombose.

Verandering van het bewustzijnsniveau

Verandering van het bewustzijnsniveau verwijst naar veranderingen in niveau en type van bewustzijn: bewusteloosheid, verwardheid, agitatie of hypersomnie.

Aortaboog

De aortaboog is het tweede deel van de thoracale aorta, het grootste bloedvat van de bloedsomloop. Hij heeft de vorm van een haak boven het hart.

Kneedbare Spalk

Een kneedbare spalk is een flexibel medisch hulpmiddel van kunststof, metaal of composiet voor tijdelijke ondersteuning van een musculoskeletaal letsel.

Hartritmestoornis

Een hartritmestoornis is een stoornis van het hartritme waarbij het hart niet regelmatig klopt. Het kan hartkloppingen, vermoeidheid en duizeligheid veroorzaken.

Pulmonale voorgeschiedenis

De pulmonale voorgeschiedenis omvat eerder gediagnosticeerde ademhalingsaandoeningen, zoals astma, COPD of longkanker.

B

Verwonding

Een verwonding is een lichamelijk letsel of aantasting van de lichamelijke integriteit, veroorzaakt door een ongeval, val, slag, brandwond of ziekte.

Driehoeksverband

Een driehoeksverband, ook bekend als "dasverband", is een driehoekig stuk stof dat wordt gebruikt om verwondingen op hun plaats te houden.

Botulisme

Botulisme is een zeldzame en ernstige ziekte veroorzaakt door het botuline-neurotoxine geproduceerd door anaerobe bacterien. Meestal door voedsel.

Inhalatieletsel

Inhalatieletsel ontstaat wanneer de luchtwegen worden blootgesteld aan chemicaliën, dampen, gassen of giftige rook. Verwijder de persoon en raadpleeg een arts.

Thermische brandwonden

Thermische brandwonden zijn letsels veroorzaakt door een warmtebron, zoals vuur, heet water, stoom, hete metalen of chemische producten.

Mond-op-mondbeademing

Kunstmatige beademing wordt gebruikt om lucht naar de longen te brengen wanneer de ademhaling ineffectief is of is gestopt, als onderdeel van de reanimatie.

Drukverband

Een drukverband is een medisch hulpmiddel dat gecontroleerde druk uitoefent op een wond om bloedingen te stoppen, zwelling te verminderen en een lid te steunen.

Elektrische brandwonden

Elektrische brandwonden zijn door elektriciteit veroorzaakte letsels. Ze kunnen oppervlakkig of diep zijn en weefsels, zenuwen en organen beschadigen.

Elastisch verband

Een rol elastisch verband is een rekbaar medisch hulpmiddel dat vaak wordt gebruikt om wondverbanden op hun plaats te houden en lichte compressie uit te oefenen.

Oogletsel

Oogletsel kan worden veroorzaakt door scherpe voorwerpen, vreemde voorwerpen, chemicaliën, ultraviolette straling of trauma. Raadpleeg onmiddellijk een arts.

Chemische brandwonden

Chemische brandwonden zijn schade aan huid en weefsel door blootstelling aan chemische stoffen. Ze kunnen worden veroorzaakt door schoonmaakmiddelen en zuren.

Brandwonden

Brandwonden zijn beschadigingen aan de huid of weke delen die zelfs botten kunnen aantasten. De ernst hangt af van de diepte en de omvang van het oppervlak.

C

Reddingsdeken

Mylar-reddingsdekens bieden in noodgevallen vitale thermische bescherming door lichaamswarmte terug te kaatsen. Licht, compact en ideaal voor buiten en eerste hulp.

Convulsies

Convulsies zijn hevige, onwillekeurige samentrekkingen van een of meer spieren, veroorzaakt door een verstoring van de zenuwcentra van hersenen of ruggenmerg.

Aortaboog

De aortaboog is het tweede deel van de thoracale aorta. Hij volgt op de opstijgende aorta en gaat over in de afdalende aorta ter hoogte van de 4e borstwervel.

Ovaal Oogkompres

Ovale oogkompressen zijn zachte medische hulpmiddelen ontworpen om verwondingen en schrammen rond het oog te beschermen en af te dekken. Ze zijn gemaakt van co

Systemische circulatie (grote circulatie)

De systemische circulatie, ook wel grote circulatie genoemd, is het deel van het hart- en vaatstelsel dat zuurstofrijk bloed naar alle organen brengt.

Buikkompres

Het buikkompres, ook bekend als steriel buikverband, is een medisch hulpmiddel ontworpen om wonden in de buikregio te bedekken en te beschermen.

Instant Koudkompres

Een instant koudkompres, ook bekend als instant cold pack, is een medisch hulpmiddel dat in de eerste hulp wordt gebruikt om een blessure snel te koelen.

Hartchirurgie

Hartchirurgie omvat ingrepen om hartproblemen te corrigeren, zoals bypassoperaties, reparatie of vervanging van hartkleppen en aangeboren hartafwijkingen.

Niet-klevend Kompres

Niet-klevende kompressen zijn essentiële medische hulpmiddelen om wonden te beschermen zonder dat het kompres aan het wondoppervlak blijft kleven.

Vreemd voorwerp in een lichaamsopening

Vreemde voorwerpen in een lichaamsopening kunnen een risico vormen voor kinderen onder de 3 jaar. Het kan gaan om kleine voorwerpen zoals speelgoed, schroeven, batterijen.

Longcapaciteit

Longcapaciteit verwijst naar de hoeveelheid lucht die de longen kunnen bevatten en de algehele ademhalingsfunctie van een persoon. Ze wordt bepaald door factoren

Longcirculatie (kleine circulatie)

De longcirculatie, ook wel kleine circulatie genoemd, is een deel van het hart- en vaatstelsel dat veneus bloed via de longslagader naar de longen voert.

Capillairen

Capillairen zijn de kleinste bloedvaten die venulen met arteriolen verbinden en zo de "capillaire bedden" vormen waar de druk laag is. Ze transporteren voed.

Koortsstuipen

Koortsstuipen zijn convulsies die samenhangen met een verhoogde temperatuur en komen vaak voor bij kinderen van 1 tot 5 jaar. Eenvoudige koortsstuipen duren minder dan 15 minuten.

Sleutelbeenderen

De sleutelbeenderen zijn de botten van de hals die het borstbeen en het schouderblad verbinden. Ze maken buiging en strekking van de arm mogelijk.

C-A-B

De C-A-B-techniek begint reanimatie (CPR) met borstcompressies, gevolgd door luchtwegen en beademing.

Hitteberoerte

Een hitteberoerte is een vorm van hyperthermie door warmteophoping bij hoge omgevingstemperatuur, intensieve inspanning of overmatige straling.

Spierkramp

Spierkramp is een onvrijwillige, pijnlijke en tijdelijke samentrekking van een spier of spiergroep. Het kan optreden in rust of na een inspanning.

Borstcompressies (bij luchtwegobstructie)

Borstcompressies zijn een EHBO-techniek om een vreemd voorwerp te verwijderen bij luchtwegobstructie of om het bloed te laten circuleren bij een hartstilstand.

Kinetica van een trauma

De kinetische energie is evenredig met het kwadraat van de snelheid. Bij verdubbeling van de snelheid wordt de kinetische energie 4 keer zo groot.

D

Luchtweg vrijmaken

Het vrijmaken van de luchtweg (DVR) waarborgt de doorgankelijkheid van de bovenste luchtwegen van een slachtoffer en is de eerste stap in het primaire CAB-protocol vóór 911.

Vrijmaken van de luchtwegen bij de zuigeling

De Mofenson-methode is een techniek om de luchtwegen van een zuigeling vrij te maken wanneer een voorwerp vastzit in de keel. De hulpverlener moet snel handelen.

Diabetes

Diabetes is een syndroom gekenmerkt door verhoogde urineproductie en overmatige dorst. Er zijn twee types: diabetes mellitus en diabetes insipidus.

Traumatische dyspneu

Traumatische dyspneu wordt veroorzaakt door een trauma van de bovenste luchtwegen, inclusief directe of indirecte compressie van de luchtwegen en weefseloedeem.

Maagdistensie

Maagdistensie is een met lucht gevulde maag met een hoog aspiratierisico. Een overdrukventiel (ca. 25 mmHg) op de ballon-masker voorkomt dit bij beademing.

Defibrillatie (Volwassene)

Defibrillatie is een medische handeling waarbij kortstondig een elektrische stroom door het hart wordt geleid om bij fibrillatie een normaal ritme te herstellen.

Defibrillator (Kind)

In zeldzame gevallen kan het hart van een kind in ventrikelfibrillatie zijn, vooral bij een hartafwijking of een hartstilstand door elektrische schok.

AED-voorzorgen

Bij het gebruik van een AED zijn voorzorgen nodig om accidentele elektrocutie te vermijden: droge huid, geen metaalcontact en niemand raakt het slachtoffer aan bij de schok.

Allergische dyspneu

Allergische dyspneu is een vorm van overgevoeligheid die optreedt wanneer de immuunrespons van het lichaam overdreven reageert op een allergeen. Het kan

Ademhalingsmoeilijkheden

Dyspneu is een ademhalingsmoeilijkheid die inspiratoir of expiratoir kan zijn en kan worden veroorzaakt door vele ziekten zoals longembolie.

Defibrillator (Volwassene)

Een automatische externe defibrillator (AED) is een draagbaar apparaat dat de hartactiviteit analyseert van iemand met een hart- en ademstilstand.

Defibrillatie (Kind en Zuigeling)

Hartstilstand bij kinderen wordt zelden veroorzaakt door ventrikelfibrillatie en is meestal te wijten aan zuurstofgebrek. Defibrillatie is daarom zelden nodig.

AED

De Automatische Externe Defibrillator (AED) is een draagbaar apparaat dat kan worden gebruikt bij een hart- en ademstilstand bij een persoon. Zijn rol is te analyseren.

E

Splinters

Splinters zijn stukjes hout, glas of andere scherpe materialen die in de huid kunnen dringen en pijn, zwelling en irritatie kunnen veroorzaken.

Bewustzijnstoestand zuigeling

In de eerste levensmaanden hebben baby's een onwillekeurige grijpreflex die optreedt als reactie op een prikkel aan handen en voeten. Het wijst op de werking.

Epistaxis

Epistaxis is een neusbloeding die door verschillende factoren kan worden veroorzaakt, zoals hoge bloeddruk, neuspeuteren, stoten of fracturen.

Driehoekige doek

Driehoekige doeken zijn veelzijdige eerstehulphulpmiddelen: voor het vastzetten van verbanden, immobiliseren van gewonde ledematen en maken van mitella's.

Bevriezingen

Bevriezingen zijn brandwonden veroorzaakt door kou. Ze treden op bij blootstelling aan temperaturen onder 0 °C en kunnen oppervlakkig of diep zijn.

Beoordeling van brandwonden

De beoordeling van brandwonden is het proces om de ernst en diepte van brandwonden te bepalen, een passende behandeling te kiezen en complicaties te voorkomen.

Encefalitis

Encefalitis is een ontsteking van de hersenen (centrale orgaan van het zenuwstelsel) die hoofdpijn, bewustzijnsstoornissen en gedragsstoornissen kan veroorzaken.

Verstuikingen en Verrekkingen

Een verstuiking is een blessure aan de ligamenten, dikke kraakbeenbanden die botten met elkaar verbinden. Ze ontstaat door het uitrekken of scheuren van een ligament.

Eviscerative

Eviscerative is het verwijderen van organen van het maagdarmkanaal via een incisie (wond) in het buikgebied. Het kan het gevolg zijn van ongeval of operatie.

Bewustzijnsniveau

Het bewustzijnsniveau is de eerste stap van de neurologische beoordeling van een slachtoffer van een ongeval, ziekte of onwel worden en bepaalt het vermogen.

Shocktoestand

Een shocktoestand is een acuut circulatoir falen dat leidt tot onvoldoende zuurstoftoevoer naar de cellen, met celdood en weefselschade tot gevolg.

F

G

H

I

Koolmonoxidevergiftiging

Koolmonoxidevergiftiging ontstaat bij het inademen van dit kleur-, reuk- en smaakloze gas dat bij onvolledige verbranding ontstaat. Het kan

Hypoxische bewusteloosheid

Hypoxische bewusteloosheid is een bewustzijnsverlies door zuurstofgebrek. Normaal kan de hersenen niet langer dan 3 minuten zonder zuurstof functioneren.

Voedselvergiftiging

Voedselvergiftiging ontstaat door het eten van besmet voedsel of drinken, veroorzaakt door ziekteverwekkers zoals bacterien, virussen of parasieten.

Vergiftiging

"Vergiftiging" is een geheel van stoornissen in het functioneren van het organisme veroorzaakt door de opname van een toxische vreemde stof, via inhalatie, inname.

Vergiftiging door huishoudproducten

Huishoudproducten zijn na medicijnen de tweede oorzaak van ongevallen. Blootstellingen zijn vaak per ongeluk bij volwassenen en kinderen.

Verpleegkundige

Verpleegkundigen zijn toegewijde zorgprofessionals die kwalitatieve zorg verlenen, samenwerken met artsen en emotionele steun bieden aan patiënten.

Opzettelijke vergiftiging

Opzettelijke vergiftiging is de daad waarbij iemand zichzelf bewust in gevaar brengt door giftige stoffen in te nemen of zichzelf te verwonden.

Onbedoelde vergiftiging

Onbedoelde vergiftiging is een situatie waarin iemand onbewust of ongewild een schadelijke stof binnenkrijgt. Onmiddellijke medische hulp is noodzakelijk.

Infectie van het centrale zenuwstelsel

Het centrale zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel dat de hersenen (1) en het ruggenmerg (2) omvat. Het integreert en coördineert informatie.

Beroepsvergiftiging

Beroepsvergiftiging is een risico voor werknemers die worden blootgesteld aan chemische stoffen. Deze stoffen kunnen in verschillende vormen voorkomen.

L

M

N

O

Oriëntatie

Oriëntatie is een afzonderlijk element van AVPU (bewustzijnsniveau) dat naast AVPU moet worden beoordeeld. Er zijn 3 oriëntatiesferen: plaats, identiteit.

Luchtwegobstructie

Luchtwegobstructie is een situatie waarbij de luchtstroom in de luchtwegen wordt geblokkeerd, wat ademhalingsproblemen veroorzaakt.

Gespietst voorwerp

Een gespietst voorwerp is een vorm van penetrerend trauma dat optreedt wanneer diverse voorwerpen (steekwapens, projectielen van vuurwapens, gereedschap, machineonderdelen) het lichaam binnendringen.

Luchtwegobstructie (alleenstaand slachtoffer)

Als iemand alleen is en het slachtoffer wordt van een luchtwegobstructie, moet hij de hulpdiensten bellen en zich snel naar een openbare plaats begeven.

Rechter boezem

De rechter boezem, ook bekend als het rechter atrium, is een van de twee bovenste hartkamers. Hij ontvangt zuurstofarm bloed uit het lichaam via de holle aders.

Opioïde

Een opioïde is een soort medicijn dat inwerkt op het centrale zenuwstelsel om pijn te verlichten door zich te binden aan opioïdereceptoren in de hersenen.

Osteoporose

Osteoporose is een ziekte die wordt gekenmerkt door een overmatige broosheid van het skelet door afname van botmassa en verandering van de microarchitectuur.

Antibiotische Zalf

Antibiotische zalven zijn topische geneesmiddelen in crème-, zalf- of gelvorm die infecties voorkomen, de wondgenezing bevorderen en huidontstekingen verminderen.

Linkerboezem

De linkerboezem, ook linkeratrium genoemd, is een van de twee bovenste hartkamers. Hij ontvangt het zuurstofrijke bloed uit de longen via de longaders.

P

R

S

T

V

Botveroudering

Botveroudering maakt de botten brozer en vermindert hun herstel, waardoor het risico op fracturen bij ouderen toeneemt (osteoporose).

Mitralisklep

De mitralisklep (bicuspidalisklep) is de hartklep die het linker atrium scheidt van het linker ventrikel. Ook bekend als linker atrioventriculaire klep.

Overmatige beademingen

Overmatige beademingen verhogen de intrathoracale druk, verminderen de veneuze terugvloed, bloeddruk en hartdebiet, en verkleinen de overlevingskansen.

Linker ventrikel

De hartventrikels zijn de twee onderste holtes van het hart. Ze zijn volkomen dicht en gevormd. De ventriculaire contractie volgt op de boezemcontractie.

Onderste holle ader

De onderste holle ader is een brede ader die zich voornamelijk in de buik bevindt, ontstaat uit de samenvoeging van de twee gemeenschappelijke heupaderen.

Tricuspidalisklep

De tricuspidalisklep is de hartklep die het rechter atrium van de rechter ventrikel scheidt. Wordt ook de rechter atrioventriculaire klep genoemd.

Aderen

Aderen zijn bloedvaten die het koolstofdioxiderijke bloed van de periferie naar het hart transporteren. Ze hebben kleppen die de stroomrichting bepalen.

Aortaklep

De aortaklep is een van de vier belangrijkste hartkleppen. Hij scheidt de linkerkamer van de aorta en bestaat uit drie klepblaadjes.

Ventilatie

Longventilatie is het proces waarbij de lucht in de longen wordt ververst door de werking van de ademhalingsspieren, waarvan het middenrif de belangrijkste is.

Bovenste holle ader

De luchtwegen kunnen per ongeluk worden geblokkeerd, waardoor de luchtstroom wordt belemmerd of verhinderd. De luchtwegen moeten dan worden vrijgemaakt.

Rechterhartkamer

De rechterhartkamer ontvangt veneus bloed uit de rechterboezem en pompt het via de longslagader naar de longen. Gescheiden door tricuspidalis- en pulmonalisklep.

Rechter longaders

De luchtwegen kunnen per ongeluk geblokkeerd raken, waardoor de luchtstroom wordt belemmerd of verhinderd. De luchtweg moet dan worden vrijgemaakt.

Pulmonalisklep

De pulmonalisklep is een arteriele klep. Er stroomt zuurstofarm bloed doorheen vanuit de rechterkamer naar de long via de longslagader.

Linker longaders

De longaders voeren zuurstofrijk bloed van de longen naar de linkerboezem. Er zijn er vier, twee per long, zonder kleppen.